FANDOM


Wojna domowa w Somalii - konflikt zbrojny, zapoczątkowany obaleniem somalijskiego dyktatora Siada Barre w 1991 roku i do dzisiaj nierozwiązany, pomimo wysiłków kolejnych prezydentów i rządów przejściowych mających na celu stworzenie efektywnego systemu władzy centralnej.

W wojnę domową angażowały się siły ONZ, Etiopii (FDRE), a także Unii Afrykańskiej. Obecnie toczy się piąta faza konfliktu, która charakteryzuje się wojną między klanami somalijskimi.

Przez wielu ekspertów w tej dziedzinie Somalia jest zaliczana do tzw. „państw upadłych”, ponieważ, z formalnego punktu widzenia, władza centralna nie posiada żadnych wpływów.

InformacjeEdytuj

Konflikt Wojna domowa w Somalii
Data 26 Styczeń 1991 - nadal
Lokalizacja Somalia

PrzyczynyEdytuj

Przyczyn wybuchu konfliktu jest sporo. Zaczynając od podstawowej – Somalijczycy jako lud wojowniczy nie akceptuje władzy zwierzchniej. Co w konsekwencji prowadzi do konfliktów. Kolejnym przykładem braku stabilności państwa na poziomie społeczeństwa są walki rodów.

Somalia nie uznała nienaruszalności granic, które zostały ustalone na konferencji w Berlinie, w 1885 roku. Powodem tego stanu rzeczy jest duża liczba Somalijczyków zamieszkująca poza granicami kraju. Dla przykładu Somalijczycy stanowią 62% mieszkańców Dżibuti (LRD)  (państwo graniczące z Somalią). Kolejnymi spornymi terytoriami są: Ogaden (Etiopia) oraz północ państwa Kenijskiego. Powstała też koncepcja „Wielkiej Somalii”. Polega ona na stworzeniu państwa z wszystkich terytoriów spornych. Prowadzi to do częstych wojen z sąsiadami, szczególnie z Etiopią. Z drugiej strony Etiopia ma aspiracje zostać „żandarmem” i podporządkować sobie państwa w wokół siebie. Częste ataki i uczestnictwa w misjach ONZ kończyły się konsolidacją podzielonego społeczeństwa z powodu faktu, iż Etiopia jest państwem Chrześcijańskim. Każdy atak był traktowany jako „wojna z niewiernymi” co prowadziło również do napływu ochotników z całego świata. Podobna sytuacja miała miejsce w 2006 roku po ataku Etiopii. Podczas tego konfliktu przyjechało dużo osób np. z USA czy Wielkiej Brytanii aby wspomóc wojska partyzanckie. Zimna wojna nie ominęła także i tego zakątku świata. Charakteryzowała się tym, że najpierw ZSRR wzięło pod opiekę Somalię (przez co stała się komunistyczna) później jednak została „porzucona” na rzecz większej Etiopii. Wskutek czego znalazła się pod skrzydłami USA. Somalia zezwoliła na budowę paru obiektów wojskowych na swoim terenie w zamian otrzymując pomoc finansową w wysokości 884 mln w latach 1977-88.

W 2006 roku na południu państwa powstała Unia Trybunałów Islamskich (została ona porównana do Talibów w Afganistanie). Zdołała ona opanować połowę państwa. Chciała wprowadzić prawo szariatu (prawo opierające się na Koranie) oraz islamizację aparatu państwowego. Cieszyli się oni poparciem społeczeństwa. Część ugrupowań islamskich chce islamskiego rządu w Somalii tylko dla etnicznych Somalijczyków, nie chcą oni żadnej obcej ideologii (duża część społeczeństwa uważa tworzące się rządy za marionetki innych państw.) Etiopia i Uganda wprowadziła wojsko w obronie Somalijskiego rządu, który był rządem tylko w teorii. Dołączyło się także lotnictwo USA, które zaczęło bombardowania na domniemane obozy al-kaidy . Również co się później okazało USA wysłało do Somalii specjalne oddziały do poszukiwań terrorystów. Doprowadziło to do wybuchu kolejnej wojny. Do natychmiastowego zatrzymania działań ofensywnych zażądały: Kenia, Dżibuti (LRD), Francja, Niemcy, Liga Państw Arabskich, Organizacja Konferencji Muzułmańskich. USA poparło Etiopię na forum ONZ.

PrzebiegEdytuj

Wojnę domową w Somalii można podzielić na następujące etapy:

1. Obalenie Siada Barre (1991)Edytuj

Od 1969 roku dyktatorem Somalii był Mohammed Siad Barre, który w sprawowaniu władzy czerpał ze wzorów sowieckich. Dyktatura była brutalna. Szczególnie po przegranej wojnie z Etiopią ( toczona od 1977 po nie udanej próbie anektowania Ogadenu). Morale wojska była bardzo niskie, toczona wojna spowodowała zbiednienie społeczeństwa, przybrały na sile walki z antyrządowymi bojówkami oraz odrodziły się walki między klanowe. Brutalność obchodzenia się z przeciwnikami doprowadziła do wycofania poparcia ze strony USA. Skutkiem tego było obalenia dyktatora 26 stycznia 1991 roku i wybuchu wojny domowej. Co w konsekwencji doprowadziło do interwencji ONZ.

Po puczu władzę objął Ali Mahdi Mohamed, jednak nie udało mu się ustabilizować sytuacji w kraju, wkrótce też sam stracił władzę. 18 maja 1991 prowincja Somalii Somaliland ogłosiła secesję, która nie została uznana na arenie międzynarodowej. Mimo to, w przeciwieństwie do Somalii, Somaliland zdołał zbudować funkcjonujący organizm państwowy z demokratycznie wybieranym prezydentem i parlamentem.

2. Interwencja ONZ (1992-1995)Edytuj

Rada Bezpieczeństwa ONZ na mocy rezolucji nr 751 z dnia 24 kwietnia 1992 roku doprowadziła do powstania misji UNOSOM. Z końcem listopada 1992 Boutros Boutros-Ghali zaproponował rozwiązanie patowej sytuacji przez wysłanie do Somali sił pokojowych, pod przywództwem USA. 3 grudnia 1992 roku uchwalono kolejną rezolucję (nr 794) o powstaniu sił UNITAF. Całkowity koszt operacji wyniósł 42,9 milionów dolarów.

9 grudnia 1992 roku rozpoczęła się w Somalii operacja "Przywrócić Nadzieję". W stolicy kraju Mogadiszu wylądowało 38 tys. żołnierzy. Po kilku dniach od rozpoczęcia operacji udało się zaprowadzić porządek na ulicach Mogadiszu. Kłopotliwa pozostawała nadal sytuacja na prowincji, dokąd nie docierała pomoc humanitarna. Kolejna faza operacji miała na celu przywrócenie sprawnego funkcjonowania państwa somalijskiego. Dzięki temu możliwe było utworzenie rządu tymczasowego, wycofanie większości jednostek amerykańskich i zastąpienie ich jednostkami międzynarodowymi UNOSOM I.

Misja ta trwała od listopada 1992 do marca 1993. Wraz z wygaśnięciem mandatu misja została zastąpiona przez misję UNOSOM II. W jej toku doszło do walk pomiędzy somalijskimi gangami a wojskami ONZ, w czasie których ginęli zarówno wojskowi po obu stronach jak i cywile. Celem wojsk amerykańskich było w szczególności ujęcie łamiącego warunki zawieszenia broni generała Mohameda Aidida. Próba aresztowania go doprowadziła do regularnej ciężkiej bitwy na ulicach Mogadiszu, stoczonej 3 października 1993 i zakończonej porażką sił amerykańskich. Pod osłoną wojsk amerykańskich i włoskich ostatnie siły ONZ opuściły Somalię 2 marca 1995. Po wyjeździe sił pokojowych kraj pogrążył się w kolejnej fazie wojny domowej. Całkowity koszt operacji wyniósł 1,6 miliardów dolarów.

3. Anarchia i prowizoryczna władza centralna (1996-2006)Edytuj

Mohamed Farrah Aidid, dowódca somalijskich bojówek podczas bitwy z Amerykanami, zginął w ulicznej strzelaninie 2 sierpnia 1996. Jego następcą został syn, Hussein Mohamed Farrah. Obaj nie byli jednak uznawani na arenie międzynarodowej za legalnych przywódców kraju, za którego uznawany był prezydent Ali Mahdi Mohamed. Powszechnym zjawiskiem w Somalii były nieustanne wojny między miejscowymi klanami.

Podczas trwającej w kraju anarchii kolejne regiony Somalii proklamowały niepodległość. W 1998 roku niezależność ogłosił Puntland, jednak obecnie władze Puntlandu nie zabiegają o uznanie międzynarodowe i uważają się za autonomiczną część Somalii. Tego samego roku niezależność ogłosił Jubaland, separatystyczna republika leżąca na południu Somalii, która jednak trzy lata później podpisała porozumienie, na mocy którego powróciła pod władzę rządu w Mogadiszu.

W latach 2002-2006 południowo-zachodnia Somalia pozostawała poza władzą rządu centralnego. Somalijski dowódca Hassan Muhammad Nur odrzucił władzę rządu w Mogadiszu i samozwańczo przejął władzę w kontrolowanym przez siebie kraju. Na mocy porozumienia region wrócił pod władzę rządu somalijskiego. W 2006 niepodległość ogłosił Galmudug, leżący na południe od Puntlandu, co spowodowało wojnę graniczną między samozwańczymi republikami. Po układzie pokojowym zawartym między republikami, obie wsparły wojska etiopskie interweniujące w Somalii przeciwko Unii Trybunałów Islamskich. 5 czerwca 2006 roku Unia Trybunałów Islamskich przejęła władzę w stolicy kraju, Mogadiszu, a później nad większością kraju.

4. Interwencja etiopska (2006-2009)Edytuj

Kolejna faza wojny domowej rozpoczęła się 21 grudnia 2006 roku, kiedy to lider Unii Trybunałów Islamskich, fundamentalistycznego islamskiego rządu, sprawującego faktyczną władzę w Somalii, ogłosił, że "Somalia znajduje się w stanie wojny i wszyscy Somalijczycy powinni wziąć udział w walkach przeciwko Etiopii". Powodem tego stanu rzeczy był fakt, że Etiopia jest państwem chrześcijańskim, co przez lata prowadzenia wojen z islamską Somalią, doprowadziło do wypowiedzenia tzw. ”Świętej Wojny”. Spowodowało to napływ ochotników do walki, po stronie somalijskiej (np. z USA i Wielkiej Brytanii).

Po tej deklaracji do ofensywy przeszły siły etiopskie i wspierające je oddziały Somalijskiego Rządu Tymczasowego. Interwencja wojsk etiopskich w rejonie była w dużej mierze spowodowana poczuciem zagrożenia Etiopii ze strony zyskujących na znaczeniu i sile islamistów, tym bardziej, że Unia Trybunałów Islamskich otwarcie głosiła ideę "Wielkiej Somalii", przewidującej m.in. przyłączenie do Somalii Ogadenu. Dodatkowym bodźcem była Erytrea, oskarżona o wspieranie materialnie islamistów, choć fakt ten nigdy nie został do końca udowodniony. Etiopia z Erytreą w latach 1998-2000 prowadziły wojnę graniczną. USA wytoczyło oskarżenia o stosowanie terroru przez władze fundamentalistów.

Został przeprowadzony zamach na prezydenta Somalii. Atak ten spowodował zwiększenie wojsk Etiopskich w Somalii. Co doprowadziło do otwartej wojny. W wyniku walk na przełomie grudnia 2006 i stycznia 2007 roku ekstremiści z Unii Trybunałów Islamskich stracili faktyczną władzę w państwie, a wyzwolone ziemie znów były administrowane centralnie. W kolejnych miesiącach obecność sił etiopskich miała charakter okupacyjny. 20 kwietnia 2007 roku wysoki komisarz ONZ ds. Uchodźców stwierdził, że w przeciągu 2 miesięcy z stolicy (Mogadiszu) zbiegło ponad 321 000 osób czyli ok. 1/3 mieszkańców. 3 miesiące później grupa monitorująca ONZ ds. Somalii stwierdziła, że w państwie znajduje się największa liczba broni od wybuch konfliktu, za sprawą ogromnych dostaw głównie z strony Erytrei dla islamskich rebeliantów(mimo embarga na dostarczanie bronii). Pod koniec roku liczba uchodźców osiągnęła ponad milion osób(teraz jest obliczana na ok. 1.5 mln). Faktem tym zainteresowały się organizacje pozarządowe np. Oxfam, Save the Child, Care oraz wiele innych. Oskarżyły one społeczność międzynarodową o ignorowanie losu cywilów w Somalii. Amnesty International zarzuciło wszystkim stronom łamanie praw człowieka. W wyniku tego dochodziło do częstych starć z islamskimi bojówkami: Unią Trybunałów Islamskich, Al-Shaabab, a także Hizbul Islam skupionych w Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii.

W marcu 2007 roku w Somalii rozpoczęła działalność misja pokojowa Unii Afrykańskiej AMISOM, w liczbie 8 tysięcy żołnierzy, powołana na mocy uchwały rezolucji nr 1744 ONZ.

1 lipca 2007 przywódcy klanowi ogłosili niepodległość Maakhiru. Ze względu na groźbę inwazji ze strony Somalilandu, problemów wewnętrznych administracji i panującą suszę, 6 kwietnia 2008 roku parlament Maakhiru został rozwiązany. 11 stycznia 2009 roku Maakhir został włączony do Puntlandu.

Słabe wpływy rządu centralnego na terytorium Somalii przyczyniły się do rozpowszechnienia się zjawiska piractwa na wodach okalających Róg Afryki.

Odbudowujące i wzmacniające się siły islamskich rebeliantów powoli przejmowały inicjatywę w kraju. Radykałowie zdominowali dawny Jubaland, czyli południową część kraju. Sytuacja polityczna w kraju coraz bardziej sprzyjała rebeliantom, których okrzyknięto "somalijskimi talibami". W 2008 roku Human Watch zarzuciło USA i UE i rządom północnej Afryki pogłębianie kryzysu w Somalii poprzez przyzwalanie na pogwałcenia praw człowieka w związku z bezkrytycznym popieraniem przejściowego rządu Somalii i wojsk Etiopskich oraz przesadnej uwagi na zwalczanie terroryzmu. 15 sierpnia 2008 roku wojska rządowe Somali oraz Etiopii w reakcji na ataki islamskich rebeliantów otworzyły ogień do cywilów zabijając co najmniej 42 osoby. Później podobne ataki powtarzały się.

29 grudnia 2008 roku do dymisji podał się prezydent Abdullahi Yusuf. W tym samym czasie Somalię opuszczały wojska etiopskie, gdyż uznali, że koszty misji wojskowej są zbyt wysokie. Ostatnie oddziały wyjechały 26 stycznia 2009 roku. Władzę w kraju przejęła Unia Trybunałów Islamskich z Sharifem Sheikhem Ahmedem na czele.

5. Wojna domowa (2009-obecnie)Edytuj

Sharif Sheikh Ahmed został zaprzysiężony na prezydenta Somalii 29 stycznia 2009 roku. Ahmed reprezentuje umiarkowane islamskie skrzydło w somalijskiej polityce, co spowodowało, że radykalne organizacje przeciwstawiły się nowemu prezydentowi, dążąc do jego obalenia.

4 lutego 2009 roku cztery grupy islamistów, w tym grupa Hassana Dahira Aweys' Eritreana, niegdyś należąca do ASR (Sojuszu na rzecz Wyzwolenia Somalii), połączyły się i sformowały organizację o nazwie Hizbul Islam. 8 lutego 2009 roku Hizbul Islam wypowiedziała wojnę rządowi Ahmeda oraz siłom pokojowym Unii Afrykańskiej.

18 kwietnia parlament Somalii uchwalił wprowadzenie w całym kraju szariatu, czyli prawa muzułmańskiego. Al-Shaabab ogłosiło jednak, że będzie kontynuować wojnę, nawet po wycofaniu się sił Unii Afrykańskiej.

W maju 2009 roku ruszyła wielka ofensywa rebeliantów w centralnej Somalii, kontrolowanej przez rząd. Równolegle trwały walki w stolicy, których celem było obalenie prezydenta Ahmeda. W wyniku dwumiesięcznych walk rebelianci zdobyli kontrolę nad terenami Hiraan, Shabellaha Dhexe, Mareeg oraz Galguduud. Latem 2009 roku do walk przystąpili sufici z prorządowej milicji Ahlu Sunnah Wal Jamaah. Milicjanci zatrzymali ofensywę radykałów, odbijając kilka okręgów z rąk rebeliantów.

W październiku 2009 roku, z powodu braku porozumienia co do sposobu kontrolowania zdobytych terenów, doszło do zakończenia sojuszu między Szebabami (bojownicy organizacji Al Shabaab) i Hizbul Islam. Od tego wydarzenia w wojnie domowej brały udział trzy strony. W wyniku waśni wśród rebeliantów, strona rządowa odbijała niektóre regiony utracone w ofensywie rebeliantów.

W 2010 roku walki toczyły się południu kraju - między Hizbul Islam i Szebabami oraz w centralnej Somalii (głównie wokół Beledweyne między frakcjami rebelianckimi, a strukturami milicji Ahlu Sunna, lojalnymi prezydentowi Ahmedowi, które zakończyły się sukcesem rebeliantów). Rebelianci, tym razem osobno, także w stolicy przeprowadzali pojedyncze ataki na siły AMISOM oraz patrole wojsk rządowych.

23 sierpnia 2010 roku Szebabowie ogłosili ostateczną wojnę przeciwko najeźdźcom, jak nazwano 6 tys. żołnierzy Unii Afrykańskiej, stacjonujących w Mogadiszu. Wybuchły wówczas ciężkie walki w stolicy.

23 grudnia 2010 roku rebelianci z Hizbul Islam zdecydowali się na fuzję z ekstremistami z Al-Shaabab, wspieranych przez Al-Kaidę. Wznowienie sojuszu na celu miało obalenie prezydenta Ahmeda i ustanowienie islamskiego kalifatu w Somalii. Tym samym zakończył się rozłam wśród somalijskich fundamentalistów islamskich.

14 lutego 2011 roku w Mogadiszu rozpoczęły się protesty cywilów zainspirowane rewolucjami w Tunezji i Egipcie oraz protestami antyrządowymi w innych krajach arabskich, przeciwko fatalnej sytuacji bytowej i ciągnącej się nieustannie wojnie domowej.

Po zakończeniu protestów w Mogadiszu rozpoczęła się ofensywa międzynarodowych sił AMISOM w której zginęło kilkaset osób. Walki były niezwykle mordercze i tak np. w wyniku walk z 23 lutego 86 somalijskich żołnierzy, 8 żołnierzy AMISOM, 70 rebeliantów Al-Shaabab oraz 45 cywilów, czyli ponad 200 osób. Były to najbardziej mordercze walki w historii Mogadiszu, pomijając interwencje ONZ z 1993 roku. Nadzwyczajnie duże straty były po stronie sił AMISOM. Burundi zanotowała największe straty swoich żołnierzy od czasu burundyjskiej wojny domowej. 12 marca władze Burundi zarządziły wysłanie dodatkowych 1000 żołnierzy. Ich kontyngent po tym wynosił 4400 żołnierzy.

Wyniszczające walki frakcji klanowych i politycznych nie ominęły prowincji. Walki w 2011 roku zarówno na prowincji jak i w stolicy charakteryzowały się niespotykaną dotąd brutalizacją i były najbardziej krwawe w historii somalijskiego konfliktu. W marcu milicja Raskamboni poniosła bunt wobec Al-Shaabab. Siły Ahlu Sunna rozpoczęły marsz na południe kraju. Kiedy tam dotarły razem z rządowymi sprzymierzeńcami rozpoczęły się niezwykle krwawe walki z islamskimi radykałami.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki