FANDOM


Samolot patrolowy morski - samolot przeznaczony do prowadzenia rozpoznania, patrolowania, zwalczania okrętów podwodnych oraz ratownictwa nad morzem.
P-3B Orion 1976

Amerykański samolot patrolowy morski Lockheed P-3 Orion

Samolot patrolowy morski jest wielodadaniową maszyną przeznaczoną do prowadzenia rozpoznania morskiego, wyszukiwania i zwalczania okrętów podwodnych i nawodnych, patrolowania akwenów, wykrywania przemytu morskiego lub do akcji poszukiwawczych oraz ratowniczych nad morzem i oceanem. W tym celu wyposażony jest w odpowiednią aparaturę, zazwyczaj silne morskie radary obserwacyjno-poszukiwawcze wykrywające obiekty nawodne, radary meterologiczne, reflektory, aparaty fotograficzne do zdjęć okrętów wroga oraz wyposażenie magnetometryczne wykrywające zanurzone okręty podwodne. Ponadto samoloty te są przystosowane do przenoszenia i zrzucania różnorodnych środków bojowych oraz ratowniczych takich jak przeciwokrętowe pociski rakietowe, torpedy, bomby, bomby głębinowe, bomby oświetlające, miny morskie, boje hydroradiolokacyjne i hydroakustyczne, markery (znaczniki) morskie, pneumatyczne tratwy ratunkowe, kontenery ze sprzętem ratunkowym itp. Ze względu na potrzebę zapewnienia odpowiednio dużej długotrwałości lotu są to najczęściej maszyny będące specjalistycznymi wersjami samolotów pasażerskich lub wielozadaniowych o napędzie śmigłowym oraz odrzutowym.

Consolidated-PBY-Catalina

Amerykańska patrolowo ratownicza łódź latająca Consolidated PBY Catalina z okresu II wojny światowej

IL-38-1

Radziecki samolot patrolowy morski Iljuszyn Ił-38

Pierwszymi samolotami patrolowymi morskimi były powstałe przed II wojną światową holenderskie wodnosamoloty zwiadowcze Fokker oraz patrolowo ratownicze łodzie latające konstrukcji amerykańskiej Consolidated PBY Catalina. Były to konstrukcje od samego początku projektowane i budowane do celów patrolowych morskich. Najbardziej dynamiczny rozwój tego typu maszyn nastąpił po wojnie, kiedy to wraz z rozwojem broni rakietowej oraz zaczęły zanikać dotychczas stosowane do walki z okrętami małe samoloty torpedowe. Oprócz typowych łodzi latających zaczęto tworzyć konstrukcje będące specjalistycznymi wersjami istniejących samolotów pasażerskich dalekiego zasięgu o napędzie turbośmigłowym zdolne do pomieszczenia nie tylko broni torpedowej, ale również min morskich, aparatury elektronicznej i radarów poszukiwawczych, a także zdolne do długotrwałych lotów patrolowych nad oceanem. Najbardziej znami konstrukcjami z tego okresu jest amerykański Lockheed P-3 Orion stworzony na bazie pasażerskiego Lockheeda L-188 Electra oraz radziecki Iljuszyn Ił-38 stworzony na bazie pasażerskiego Iljuszyna Ił-18.

Pzl-m-28b-bryza-1r

Współczesny samolot patrolowo ratowniczy konstrukcji polskiej PZl M-28 Bryza 1R

Jako uzupełnienie dla samolotów patrolowych morskich dalekiego zasięgu nadal rozwijano i budowano mniejszych rozmiarów łodzie latające oraz samoloty amfibie mogące lądować i startować na akwenach morskich, dzięki temu przydatne zwłaszcza w ratownictwie morskim do przyjmowania na pokład rozbitków z zatopionych statków lub okrętów. Również one były wyposażane w nowoczesny sprzęt radiolokacyjny i magnetometryczny. Najbardziej znane konstrukcje tego typu to japoński Shin Meiwa US-1 oraz radziecki Berijew Be-12 Czajka. Czasami zdarzały się konstrukcje mieszane łączące w sobie rozmiary i daleki zasięg lotu wraz z możliwością lądowania i startowania z wody. Przykładem takiej maszyny jest opracowany w okresie zimnej wojny radziecki Berijew Be-42 o napędzie odrzutowym. Współczesne samoloty patrolowo poszukiwawcze lub przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych to maszyny o napędzie odrzutowym np. amerykański Boeing P-8 Posejdon, choć preferuje się samoloty o napędzie śmigłowym zapewniające mniejszą prędkość minimalną pozwalającą łatwiej odnaleźć obiekty i osoby na wzburzonym morzu lub oceanie. Mniejsze armie państw położonych nad małymi akwenami morskimi używają do tego celu niewielkich i tanich maszyn bazujących na małych samolotach wielozadaniowych lub transportowych pozbawionych możliwości operowania z lądowisk wodnych np. polski samolot patrolowo ratowniczy PZL M-28 Bryza 1R będący specjalistyczną wersją pasażersko-transportowego PZL M28.

Michał Iljin (dyskusja) 17:40, maj 24, 2016 (UTC)IljinM.