FANDOM


Mongolska Republika Ludowa (MRL), mong. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс (БНМАУ) historyczne socjalistyczne państwo położone w środkowej Azji.
Coat of Arms of the People's Republic of Mongolia (1960-1991)

Godło Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)

Flag of the People's Republic of Mongolia (1940-1992).svg

Flaga Mongolskiej Republiki Ludowej (MRL)

Mongolska Republika Ludowa (MRL) graniczyła od północy ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), natomiast od wschodu, południa i zachodu z Chińską Republiką Ludową (CHRL). Mongolia podzielona była na 18 ajmaków i 2 miasta wydzielone.

Mongolska Republika Ludowa (MRL) powstała 26 listopada 1924 roku.

Historia:

Początek MRL sięga marca 1921 roku, kiedy to w Mongolii wybuchła rewolucja zorganizowana przez Mongolską Partię Ludową. W lipcu 1921 roku Armia Czerwona pod pretekstem pomocy rewolucjonistom Damdina Suche Batora zajęła Mongolię Zewnętrzną rozbijając wojska Ungerna oraz chińskie. Ustanowiono rząd komunistyczny, jednak zachowano ustrój teokratyczny i władzę Bogda Chana. W 26 listopada 1924 roku po śmierci Bogda Chana proklamowano utworzenie Mongolskiej Republiki Ludowej. Pomimo formalnej niepodległości kraj pozostawał w strefie wpływów władz w Moskwie a przez część państw nadal był uważany za część Republiki Chińskiej. Już po zwycięstwie rewolucji doszło do konfliktu między Suche Batorem a lewicowym skrzydłem rządzącej Mongolskiej Partii Ludowej na czele z Dogsomynem Bodoo, którego frakcja opowiadała się za budową socjalizmu w Mongolii, ograniczeniem władzy kleru i arystokracji, za uniezależnieniem się od ZSRR, przeciw likwidacji własności prywatnej oraz przeciw fizycznej rozprawie z kościołem lamajskim. W dodatku sprzeciwiała się przejęciu władzy w nowo powstałym związku młodzieży (odpowiedniku radzieckiego Komsomołu) przez żonę Suche Batora. W grudniu 1921 roku Bodoo został zwolniony ze wszystkich stanowisk rządowych i usunięty z partii, a w sierpniu 1922 roku aresztowany przez władze centralne i wraz z większością towarzyszy skazany na śmierć i zabity we wrześniu 1922 roku. W kolejnych latach władzę w partii sprawowali zwolennicy partyjnej prawicy (NEP-owcy). Na początku lat 30-tych z inicjatywy polityków tj. Chorlogijn Czojbalsani i Peldżidijn Genden nastąpił zwrot w lewą stronę oraz przyśpieszenie radykalnych reform gospodarczych w tym kolektywizacji rolnictwa. Reformy nie udały się i w efekcie w 1932 roku doszło do nieudanego buntu wojskowych na prowincji. Bunt doprowadził do odsunięcia (z inicjatywy Moskwy) części działaczy "lewicowego odchylenia" od głównego nurtu polityki, a następnie ich egzekucji.

Okres czystki przeciwko lewicy partyjnej przetrwał Peldżidijn Genden który od tamtej pory rywalizował o władzę z Czojbalsanem. Genden jeszcze w 1932 roku został premierem a w trakcie rządów odsunął na bok swoje lewicowe tendencje wprowadzając założenia Nowej Polityki Reform polegającej na złagodzeniu komunistycznych zasad ekonomicznych. Reforma była wzorowana na Nowej Ekonomicznej Polityce (NEP) wprowadzonej w Związku Radzieckim (ZSRR). Na gruncie reform zredukował podatki, zwiększył liczbę prywatnych przedsiębiorstw oraz pozwolił na normalne funkcjonowanie instytucji religijnych. Wraz ze wzrostem gospodarczym i zmniejszeniem niedoborów wzrosła popularność Gendena w społeczeństwie, w efekcie po raz pierwszy po rewolucji rząd był silniejszy od partii. W 1933 roku Genden usunął z partii przywódców pochodzenia buriackiego. W 1934 roku rozpoczął się spór Gendena z Józefem Stalinem. Na jednym ze spotkań, radziecki przywódca naciskał na Gendena, aby ten zniszczył kler buddyjski poprzez eksterminację lamów. Genden stanowczo się temu sprzeciwił ponieważ sam był praktykującym buddystą. Premier zapowiedział, że nie będzie walczył z religią i pozwolił lamom na dowolne głoszenie swoich poglądów. Genden działał także na rzecz zakończenia stacjonowania wojsk radzieckich w Mongolii. Premier próbował wykorzystać napięcia na linii ZSRR - Japonia na korzyść Mongolii i uwolnienia się spod dominacji radzieckiej. Już pod koniec 1935 roku Genden został wezwany do Moskwy, gdzie Stalin skarcił go za niestosowanie się do jego wytycznych. Stalin w efekcie sporu z Gendenem coraz mocniej popierał Czojbalsana a w 1936 roku doprowadził do aresztowania Gendena pod zarzutem szpiegostwa na rzecz JaponiiWyrok na Gendenie uruchomił falę czystek które przeprowadzało radziecki Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (NKWD). Czojbalsan miał stosunkowo niewielki wpływ na działania radzieckich służb, a jego próby ratowania przed wyrokami współpracowników były przez NKWD odrzucane. Ofiarami czystek padli też licznie mnisi buddyjscy i intelektualiści. Czystki zakończyły się w 1939 roku, a ich ofiarami na skutek działań Czojbalsana padli na koniec działacze odpowiedzialni za ich przebieg.

Wiosną 1939 roku Mongolia została napadnięta przez Japonię, która w tym czasie okupowała chińską Mandżurię. W ciągu kilku miesięcy wojska Mongolii i Armii Czerwonej pod dowódctwem gen. Gieorgija Żukowa rozgromiły japończykówPo inwazji III Rzeszy na ZSRR Mongolia wparła radziecki wysiłek wojenny (oficjalnie nie wypowiedziała jednak III Rzeszy wojny). W ramach pomocy wysłano do ZSRR pomoc w postaci surowców, zaopatrzenia, żywności czy odzieży wojskowej. W trakcie wojny miała miejsce seria reform - wprowadzenie nowej konstytucji, likwidacja wpływów duchowieństwa, zastąpienie alfabetu mongolskiego cyrylicą w 1941 roku oraz ostateczna kolektywizacja. 10 sierpnia 1945 roku Mongolia wypowiedziała wojnę Japonii i przyłączyła się do radzieckiego ataku na wojska japońskie w północnych Chinach (Operacja Kwantuńska).

Koniec II wojny światowej i ostateczna klęska Japonii nie doprowadziły do zjednoczenia mongolskich ziem ze względu na zbyt silną pozycję Chin. Chiny poszły jednak na pewne ustępstwa i jeszcze w 1945 roku uznały suwerenność Mongolskiej Republiki Ludowej. Nie była to jednak trwała polityka ponieważ już kilka lat później Czang Kaj-szek wycofał się z tej decyzji. Podobną politykę przyjął po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej (CHRL) w 1949 roku Mao Zedong, który uznał Mongolię Zewnętrzną za część Chin. W 1951 roku wynegocjowano chińsko-radzieckie porozumienie, w którym rząd chiński ostatecznie uznał niepodległość Mongolii. Rozpoczęło to proces uznawania państwowości mongolskiej na arenie międzynarodowej, zwieńczony przyjęciem do Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w 1961 roku. Stany Zjednoczone Ameryki (USA) uznały niepodległość Mongolskiej Republiki Ludowej dopiero w 1987 roku.

Po zakończeniu wojny rząd rozpoczął politykę "budowy podstaw socjalizmu" w ramach której rozszerzył kolektywne rolnictwo, przeprowadził pierwszy w historii kraju plan pięcioletni (1948-1952), wybudował infrastrukturę oraz przemysł. Powstały liczne fabryki, kopalnie, systemy transportowe i sieci elektryczne. Przyczynił się do poprawy systemu edukacyjnego, utworzył pierwszy poważny uniwersytet w historii kraju i zwiększył wskaźnik alfabetyzacji społeczeństwa. Reformy realizował korzystając z radzieckiej pomocy gospodarczej. W połowie lat 40-tych doszło do rozłamu Czojbalsan-Stalin. Rozłam spowodowany był brakiem wsparcia Stalina dla zjednoczeniowych i panmongolskich pomysłów Czojbalsana. W 1949 roku Czojbalsan odmówił udziału w 70-tych urodzinach Stalina, a rok później zdecydowanie odrzucił radziecką propozycję przyłączenia Mongolii do ZSRR. Wraz ze zwycięstwem w Chinach komunistów i powstaniem CHRL w 1949 roku ograniczono wydatki na liczącą 80 tysięcy żołnierzy armię (w 1948 roku wydatki te stanowiły 33% całego budżetu, a w 1952 roku spadły do 15%).

Czojbalsan po śmierci w 1952 roku został zastąpiony przez Jumdżagijna Cedenbala, który piastował urząd premiera przez 22 lata. Jego styl rządzenia był nieco łagodniejszy. Cedenbal potępił niedawne rządy Czojbalsana, a także doprowadził do usunięcia z komitetu partii swoich przeciwników politycznych oraz zakończył okres samoizolacji Mongolii przystępując w 1962 roku do Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). W trakcie rozłamu radziecko-chińskiego partia poparła ZSRR, co spowodowało zawieszenie do połowy lat 80-tych kontaktów z Chinami. Pomimo kolejnych zmian w kierownictwie partii komunistycznej w samym Związku Radzieckim, Cedenbal sprawował pełnię władzy aż do 1984 roku. Wówczas to zastąpił go Dżambyn Batmonch, który z kolei odszedł ze stanowiska w 1990 roku ponieważ załamanie się bloku państw socjalistycznych w Europie oraz zmiany w ZSRR siłą rzeczy wymusiły również na Mongolii konieczność dostosowania się do nowych okoliczności. W połowie marca 1990 roku doszło do przetasowań w łonie rządzącej partii komunistycznej. Jeszcze w 1990 roku Mongolia stała się republiką parlamentarną i przywrócono wolność religijną oraz własność prywatną. Niebawem także nastąpiło przeorientowanie w samym parlamencie - dokonano nowelizacji dotychczasowej konstytucji (nowa zaś została uchwalona 12 lutego 1992 roku). W 1992 roku Mongolię opuściły także ostatnie jednostki Armii Radzieckiej.

13 lutego 1992 roku MRL uległa rozwiązaniu i powstała obecna Mongolia.


Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: mongolski
  • Stolica: Ułan Bator
  • Ustrój polityczny: republika ludowa
  • Głowa państwa: prezydent Punsalmaagijn Oczirbat
  • Powierzchnia: 1 564 116 km² (1992 rok)
  • Liczba ludności: 1 500 000 (1977 rok)
  • Jednostka monetarna: Tugrik

Partie polityczne:

  • Мongolska Partia Ludowo - Rewolucyjna (MPLR)

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

  • nie istniały

​Armia:

Siły Zbrojne Mongolskiej Republiki Ludowej stanowiła Mongolska Armia Ludowa (MAL). Sprzęt i uzbrojenie wojska Mongolii:

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 17:43, mar 6, 2016 (UTC)IljinM.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki