FANDOM


M61-vulcan 06
M61 Vulcan - amerykańska sześciolufowa armata systemu Gatlinga kalibru 20 mm, napędzane elektrycznie lub hydraulicznie i charakteryzujące się bardzo dużą szybkostrzelnością. Armata stanowi główne uzbrojenie strzeleckie samolotów amerykańskich od prawie 50 lat i stała się prekursorem innych tego typu konstrukcji, określanych jako Gachine Gun (skrót od angielskiej nazwy Gatling machine gun).

Dane techniczne i podstawoweEdytuj

Broń M61 Vulcan
Państwo USA
Producent General Electric, General Dynamic
Rodzaj Lotniczy karabin maszynowy
Prototypy 1946
Produkcja seryjna 1959 - nadal
Kaliber 20 mm
Długość (mm) 1827
Masa (kg) 92 - 112
Szybkostrzelność teoretyczna (strz/min) 4000 - 6600
Prędkość początkowa pocisku (m/s) 1050

HistoriaEdytuj

Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęto w Stanach Zjednoczonych prace nad lotniczym uzbrojeniem strzeleckim nowej generacji. Znacznie większa prędkośćmyśliwców o napędzie odrzutowym wymagała zwiększenia szybkostrzelności broni dla zapewnienia większego prawdopodobieństwa trafienia. Niemieckie działko rewolwerowe Mauser MG 213 zapewniało szybkostrzelność w granicach 1300 strzałów na minutę, co jednak wciąż było wartością zbyt niską. Ponadto dalsze zwiększanie szybkostrzelności źle wpływało na trwałość lufy, a także powodowało znaczne trudności z zasilaniem działka amunicją.

M61 Vulcan Mount on F15

M61 na F15

W odpowiedzi na zapotrzebowanie amerykańskich sił zbrojnych, oddział firmy General Electric zajmujący się uzbrojeniem zbudował działko oparte na starej idei wielolufowej kartaczownicy Gatlinga. Główną wadą kartaczownicy w czasach jej opracowania była konieczność stosowania zewnętrznego napędu do obracania luf, co przestało być problemem w epoce silników turboodrzutowych zdolnych generować wystarczająco dużo energii elektrycznej. Zastosowanie napędu elektrycznego znacząco wpłynęło na niezawodność broni w porównaniu z przeładowywaną energią gazów prochowych, a wykorzystanie wielu luf powodowało, że szybkostrzelność z każdej z nich była niższa niż z pojedynczej lufy działka rewolwerowego, co znacząco wpływało na ich trwałość.

W 1946 Armia Stanów Zjednoczonych zamówiła w ramach kontraktu z General Electric zbudowane w ramach Projektu Vulcan sześciolufowe działko zdolne wystrzeliwać 6000 pocisków na minutę. W tym samym czasie w Europie rozpoczęto prace nad działkami kalibru 30 mm o większej sile niszczącej, jednak projektanci amerykańscy wybrali amunicję mniejszego kalibru 20 mm z pociskiem o niższej masie, umożliwiającym jednocześnie uzyskanie większej szybkostrzelności. Pierwszy prototyp działka oznaczony jako T-171 został przetestowany podczas prób naziemnych w 1949 roku.

Pierwszym seryjnym myśliwcem wyposażonym w działko Vulcan był Lockheed F-104 Starfighter wprowadzony do służby w 1958 roku.

Podczas użytkowania działka na pokładach Starfighterów ujawniły się problemy z ogniwami taśm amunicyjnych, które po wykorzystaniu były wyrzucane na zewnątrz samolotu i mogły powodować uszkodzenia maszyny. W celu rozwiązania tego problemu wprowadzono beztaśmowy system zasilania i oznaczono tak zmodernizowane działko jako M61A1, które stało się standardowym uzbrojeniem strzeleckim amerykańskich myśliwców wykorzystywanym do dnia dzisiejszego.

Firma General Electric sprzedała prawa do produkcji działek M61 Vulcan i pochodnych wytwórni General Dynamics.

OpisEdytuj

Działko M61 Vulcan zostało zbudowane w systemie Gatlinga, co oznacza, że podczas każdego obrotu zespołu luf z każdej z nich pada tylko jeden strzał. Zastosowanie wielu luf zapewnia uzyskanie bardzo dużej szybkostrzelności, rzędu 100 strzałów na sekundę, oraz odpowiednią trwałość luf poprzez zminimalizowanie ich nagrzewania i związanego z tym szybszego zużywania. Średni czas pomiędzy awariami i zacięciami wynosi 10 tysięcy strzałów, co czyni tę broń bardzo niezawodną. Sukces tego działka przyczynił się do określania nazwą Vulcan wszystkich podobnych konstrukcji, chociaż nazwa ta jest przypisana tylko do działka M61.

Większość lotniczych działek M61 Vulcan jest napędzana silnikami elektrycznymi, a jedyną odmianą napędzaną energią gazów prochowych jest działko GAU-4 w US Army oznaczone jako M130. Obrót i przeładowanie luf odbywa się z wykorzystaniem energii gazów czterech z sześciu luf działka. Masa GAU-4 jest wyższa o około 4,5 kg w porównaniu do wersji z napędem elektrycznym, ale zaletą jest brak konieczności zasilania działka z zewnętrznego źródła.

Pierwsze działka M61 Vulcan wykorzystywały do zasilania rozsypne taśmy amunicyjne, ale wyrzucanie ogniw z wystrzelonej amunicji stwarzało duże ryzyko uszkodzenia uzbrojonej w to działko maszyny. Wkrótce po wprowadzeniu działka do uzbrojenia zmodernizowano je do wersji M61A1 zasilanej beztaśmowo. Nowy system zasilania mógł być otwarty, gdy łuski i niewypały amunicji były wyrzucane na zewnątrz, lub zamknięty, gdy łuski powracały do bębna amunicyjnego. Główną wadą działka M61 Vulcan są duże rozmiary systemu zasilania amunicją uniemożliwiające swobodne instalowanie go w ciasnych kadłubach myśliwców, dlatego bębny amunicyjne konstruuje się osobno do każdego typu samolotu. Masa bębna z amunicją wynosi od 140 do 190 kg i większość lotniczych systemów zasilania jest typu zamkniętego, aby zminimalizować prawdopodobieństwo uszkodzenia wypadającymi łuskami oraz zmniejszyć wpływ zmiany środka ciężkości maszyny w miarę zużywania amunicji.

Typowa szybkostrzelność działka to 6000 strzałów na minutę, chociaż w niektórych wersjach zmniejszono ją, w innych z kolei możliwe jest przełączanie na dwie prędkości 4000 i 6000 strzałów na minutę. Lżejsze lufy działka wersji M61A2 umożliwiają również uzyskanie jeszcze większej szybkostrzelności rzędu 6600 strzałów na minutę.

UżytkownicyEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki