FANDOM


Kuter torpedowy projektu 183 "Bolszewik" (ros. Tорпедный катер проекта 183 "Большевик") - kuter rakietowy konstrukcji radzieckiej.

Kuter torpedowy projektu 183

Kuter torpedowy projektu 183 "Bolszewik"

W drugiej połowie lat 40-tych w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) postanowiono rozpocząć prace nad nowym typem kutrów torpedowych, który miałby zastąpić jednostki używane podczas II wojny światowej. Według założeń nowe jednostki miały być większe aby charakteryzować się lepszą dzielnością morską, czyli zdolnością pływania po wzburzonym morzu. Zaprojektowanie i zbudowanie kutra powierzono konstruktorom Centralnego Biura Konstrukcyjnego CKB-5 w Leningradzie pod przewodnictwem głównego projektanta Pawła Gustawowicza Goinkisa. W procesie projektowym uwzględniono doświadczenia z użytkowania amerykańskich kutrów torpedowych typu "Elco", "Higgins" oraz "Vosper", które cechowały się wysokimi charakterystykami bojowymi oraz operacyjnymi i były dostarczane do ZSRR w czasie wojny w ramach umowy Lend-Lease.

Kuter torpedowy projektu 183 TK545

Kuter torpedowy projektu 183 podczas rejsu bojowego

Kuter torpedowy projektu 183 "Bolszewik" został zbudowany w typowym dla małych i szybkich jednostek pływających układzie konstrukcyjnym. Kadłub okrętu wykonany był z drewna i silnie rozszerzał się w 1/3 długości kutra, po czym zwężał się do pawęży rufowej. Na kadłubie okrętu w części dziobowej zamontowana była armata przeciwlotnicza 2M-3M kal. 25-mm, za nią znajdowała się opancerzona stalowa nadbudówka pokładowa na której znajdował się pomost bojowy. Tuż za pomostem bojowym ustawiony był maszt, a za nadbudówką na pokładzie drugi maszt na którym zamontowane były anteny stacji radiolokacyjnej. Za masztem zamontowana była druga armata 2M-3M. Charakterystyczne było niesymetryczne ustawienie podstawy armaty dziobowej, która była przesunięta w lewo w stosunku do osi wzdłużnej kadłuba. Po obu stronach nadbudówki zamontowane były pojedyńcze wyrzutnie torped kalibru 533 mm typu TTKA-53M. Obie wyrzutnie odchylone były pod kątem 3° do osi wzdłużnej kadłuba. Dodatkowo kuter został wyposażony w osiem bomb głębinowych przeciwko okrętom podwodnym oraz cztery bomby dymne MDS do stawiania zasłony dymnej. Na wyposażenie standartowe kutra składały się kompasy, urządzenia nawigacyjne, urządzenia łączności radiowej, wytwornica zasłony dymnej DA-7 oraz wyposażenie pokładowe w postaci kół ratunkowych, urządzeń kotwicznych, pachołków kotwicznych, relingów, rufowego drzewca flagowego itp.
Kuter torpedowy projektu 183 DDR

Kuter torpedowy projektu 183 Marynarki Wojennej Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD)

Prototyp kutra został ukończony w 1949 roku i w listopadzie tego samego roku został przekazany Marynarce Wojennej ZSRR w celu przeprowadzenia prób morskich. Po wprowadzeniu drobnych zmian, uwzględniających uwagi z eksploatacji jednostki prototypowej w 1952 roku rozpoczęto produkcję seryjną dla marynarki wojennej ZSRR, wkrótce też zostały wprowadzone do sił morskich zaprzyjaźnionych z ZSRR państw socjalistycznych i arabskich w tym do Marynarki Wojennej Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL), do której pierwsze kutry projektu 183 w liczbie 5 egzemplarzy trafiły w listopadzie 1956 roku, ostatnie, dwa lata później w 1958 roku. Łącznie w latach 1956 - 1958 do Polskiej Marynarki Wojennej trafiło 19 jednostek tego typu. Okręty te weszły do służby tworząc 17.11.1958 roku 3 Brygadę Kutrów Torpedowych w Gdyni składającą się z 1 oraz 2 Dywizjonu Kutrów Torpedowych. Początkowo okręty były od ZSRR wydzierżawione, następnie w pierwszej połowie lat 60-tych zostały odkupione. Okręty zostały wycofane ze służby w 1968 roku po wcieleniu do służby pierwszych ośmiu kutrów rakietowych projektu 205. Trzy jednostki po wycofaniu z eksploatcji przebudowano na kutry - cele. Przebudowane kutry oznaczono numerami burtowymi KS-1 (eks: KT-76, 406), KS-2 oraz KS-3 i wcielono ponownie do służby w ltach 1972 - 1973. Produkcję w ZSRR zakończono w 1960 roku po wyprodukowaniu 420 egzemplarzy kutra. Kutry torpedowe projektu 183 "Bolszewik" były bardzo udaną konstrukcją, w trakcie eksploatacji zyskały wiele pozytywnych opinii wśród marynarzy. Stały się nawet bazą podczas opracowywania kutra rakietowego projektu 183R. Pod koniec lat 80-tych wszystkie kutry na świecie zostały wycofane z eksploatacji.

Wykaz kutrów torpedowych projektu 183 będących w służbie Polskiej Marynarki Wojennej
Lp. Numer burtowy Podniesienie bandery Opuszczenie bandery
1. KT-71, 401 27.11.1956
2. KT-72, 402 27.11.1956
3. KT-73, 403 27.11.1956
4. KT-74, 404 27.11.1956
5. KT-75, 405 27.11.1956
6.

KT-76, 406

1957
7. KT-77, 407 1957
8. KT-78, 408 1957
9. KT-79, 409
10 KT-83, 410
11. KT-84, 411
12. KT-85, 412
13. KT-86, 413
14. KT-87, 414
15. KT-88, 415
16. KT-89, 416 1968
17. KT-90, 417 1968
18. KT-91, 418 1958 1968
19. KT-92, 419 1958 1968

Informacje

Dane podstawowe:

  • Państwo: Związek Radziecki (ZSRR)
  • Producent:​​​​​​ Zakład Stoczniowy Nr 5 w Leningradzie, Zakład Stoczniowy Nr 460 w Sosnowce, Zakład Stoczniowy Nr 602 we Władywostoku
  • Typ okrętu: kuter torpedowy
  • Załoga: 14 osób (w tym 2 oficerów)
  • Prototypy: 1949
  • Produkcja: 1952 - 1960
  • Zbudowane jednostki: 500 szt. [420 szt. + 80 szt. na licencji w Chinach (CHRL)]

Dane techniczne:

  • Napęd: 4 silniki wysokoprężne M-50F o mocy 1 200 KM każdy
  • Długość: 25,5 m
  • Szerokość: 6,18 m
  • Wysokość: 3,02 m
  • Zanurzenie: 1,3 m
  • Wyporność standartowa: 56,0 t
  • Wyporność maksymalna: 67,0 t
  • Prędkość maks. 43,3 węzły
  • Zasięg: 1 000 Mm
  • Autonomiczność: 5 dób
  • Uzbrojenie: 2 pojedyncze wyrzutnie torped, 2 armaty 2M-3M kal. 25 mm (zapas amunicji 2 000szt./ każda), 8 bomb głębinowych BB-1, 4 bomby dymne MDS.

Użytkownicy:

Źródła:

Michał Iljin (dyskusja) 15:34, lut 13, 2019 (UTC)IljinM.