FANDOM


Jakowlew Jak-38 (ros. Яковлев Як-38) - morski samolot szturmowy pionowego startu i lądowania konstrukcji radzieckiej.
Jak 38

Morski samolot szturmowy Jakowlew Jak-38

Od lat 50-tych w wielu państwach świata rozpoczęto prace nad samolotami bojowymi pionowego startu i lądowania. Powodem zainteresowania się takimi konstrukcjami było to, że długie lotniska, jakich wymagały konwencjonalne samoloty odrzutowe, są z racji swojej wielkości łatwym celem do zniszczenia podczas wojny. Wielka Brytania opracowała samolot Hawker Siddeley Harrier. Niemal równocześnie w Związku Radzieckim (ZSRR) w biurze konstrukcyjnym Jakowlewa skonstruowano podobną konstrukcję, samolot pionowego startu i lądowania (VTOL) Jak-36 (ros. Як-36). Samolot ten pozostał jednak maszyną jedynie eksperymentalną i nie nadawał się do celów bojowych, m.in. z powodu zbyt małej mocy silników. W 1967 roku zastępca głównego konstruktora S. Mordowin z inżynierem W. Pawłowem przystąpili do projektowania nowego samolotu, który miał być napędzany jednym silnikiem startowo-napędowym z ruchomymi dyszami, a podczas startu i lądowania dodatkowo dwoma silnikami startowymi umieszczonymi pionowo w kadłubie. Sam Aleksander Jakowlew był przeciwny budowaniu samolotu z dodatkowymi silnikami startowymi. Prezentował on pogląd, że samolot powinien mieć jeden uniwersalny silnik startowo-napędowy (jak brytyjski Harrier), lecz Ministerstwo Przemysłu Lotniczego ZSRR nakazało dalszy rozwój tego projektu. W grudniu tego samego roku Komitet Centralny KPZR i Rada Ministrów ZSRR wydały postanowienie o budowie lekkiego samolotu szturmowego oznaczonego Jak-36M. Pomimo podobnego oznaczenia, nie miał on nic wspólnego z prototypowym Jakiem-36. Samolot miał służyć do bliskiego wsparcia wojsk naziemnych w warunkach widoczności celu oraz bazując na okrętach, do walki z okrętami i celami naziemnymi, a w ograniczonym zakresie do zwalczania celów powietrznych w postaci samolotów transportowych, wczesnego ostrzegania, patrolowych i śmigłowców.

Jakowlew jak-38

Samolot szturmowy Jakowlew Jak-38 na krążowniku lotniczym

Konstrukcja duralowa, półskorupowa. Usterzenie pionowe pojedyncze, płat o skosie krawędzi natarcia 45°. Końce skrzydeł składane do góry w czasie hangarowania na lotniskowcu. Wloty powietrza po bokach kadłuba. Kabina hermetyzowana z fotelem wyrzucanym automatycznie po przekroczeniu wartości krytycznych lotu. Wyposażenie do automatycznego sterowania w czasie startu i lądowania. Silnik nośno-napędowy z dwiema dyszami sterowanymi, dwa silniki nośne ustawione pionowo w kadłubie. Za kabiną pilota nad silnikami nośnymi uchylana w locie do góry żaluzjowa pokrywa wlotu powietrza. Celownik radiolokacyjny i wyposażenie do lotów bez widzialności. Zbiorniki paliwa w kadłubie. Podwozie z kołem przednim chowane w locie.

Jakowlew jak38 forger

Samoloty Jakowlew Jak-38 na okręcie wojennym ze złożonymi skrzydłami

Oblotu samolotu oznaczonego Jak-36M dokonano na 2 egzemplarzach prototypowych w 1970 roku. Po serii prób i badań odbywających się na kolejnych 2 maszynach prototypowych zakończonych ostatecznie w kwietniu 1972 samoloty przekazano na próby państwowe, których pierwszy etap trwał do września 1974 roku. 18 listopada 1972 Jak-36M po raz pierwszy lądował na zakotwiczonym okręcie, krążowniku śmigłowcowym "Moskwa", a 22 listopada odbył na nim start i lądowanie. 18 maja 1975 roku pierwsze dwa samoloty lądowały na krążowniku lotniczym "Kijów", okręcie który docelowo miał być w nie wyposażony. Próby państwowe zakończyły się skierowaniem samolotu do produkcji i jeszcze w 1974 roku zbudowano w zakładzie w Saratowie trzy pierwsze egzemplarze seryjne. Samolot Jak-36M oficjalnie przyjęto na uzbrojenie Marynarki Wojennej ZSRR dopiero w dniu 11 sierpnia 1977 roku postanowieniem partii (KPZR) i Rady Ministrów ZSRR, jednocześnie jego oznaczenie zmieniono na Jak-38. W kwietniu 1980 roku cztery Jak-38 wykorzystano bojowo w celach testowych w czasie wojny w Afganistanie. Wykorzystywano go przez cztery miesiące w ograniczonym obszarze górskim przez grupę "Romb". Jeden samolot utracono bez wieści. W latach 1974-1982 wyprodukowano 143 samoloty tej wersji. Wyposażono w niego cztery Krążowniki lotnicze projektu 1143: "Kijów", "Mińsk", "Noworosyjsk" i "Baku". Łącznie wyprodukowano 231 sztuk wszystkich wersji do 1989 roku, kiedy to zakończono produkcję samolotu. W 2004 roku z powodu technicznego zestarzenia się wszystkie samoloty Jak-38 wycofano z użytku.

Jak-38

Jeden z nadal latających egzemplarzy muzealnych samolotu Jakowlew Jak-38

Informacje

Dane podstawowe:

  • Państwo: ZSRR
  • Producent: Saratowskie Zakłady Lotnicze
  • Typ samolotu: morski szturmowy
  • Załoga: 1 osoba
  • Prototypy: 1970
  • Produkcja: 1974-1989
  • Wyprodukowane egzemplarze: 231szt.

Dane techniczne:

  • Silnik: turboodrzutowy R-28, dwa startowe RD-38
    Jak-38U

    Samolot w wersji szkolno treningowej Jak-38U

  • Rozpiętość: 7,30 m
  • Długość kadłuba: 15,50 m
  • Wysokość: 4,30 m
  • Powierzchnia nośna: 18,5 m2
  • Masa własna: 7 000 kg
  • Masa całkowita: 11 700 kg
  • Prędkość maks: 1 210 km/h (~1,1 Ma)
  • Prędkość min: 0 km/h
  • Wznoszenie: 75 m/s
  • Pułap: 12 000 m
  • Zasięg: 750 km, 500 km (podczas pionowego startu i lądowania)
  • Zapas paliwa: 2 750 l
  • Rozbieg: 0 m
  • Dobieg: 0 m
  • Uzbrojenie: 4 zamki podskrzydłowe na uzbrojenie podwieszane: działka kal. 23 mm, niekierowane pociski rakietowe, wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych, bomby lub dodatkowe zbiorniki paliwa (w misjach rozpoznawczych) o łącznej masie 3 630 kg
    Jak-38 04

    Sylwetka samolotu szturmowego Jakowlew Jak-38 w trzech rzutach

Wersje:

  • Jak-38 - podstawowa wersja seryjna oznaczona początkowo jako Jak-36M.
  • Jak-38U - wersja szkolno-treningowa opracowana w związku z trudnością pilotażu samolotu pionowego startu i lądowania, posiadająca dwumiejscową kabinę w wydłużonym i opuszczonym w dół nosie kadłuba. Pierwszy egzemplarz samolotu ukończono w maju 1972 roku. W latach 1977-1982 wyprodukowano 38 samolotów tej wersji oznaczonej początkowo jako Jak-36MU.
  • Jak-38M - wersja zmodernizowana opracowana po doświadczeniach zdobytych w eksploatacji Jaków-38. Wyposażona w silniki o większym ciągu, co pozwoliło na zwiększenie udźwigu o 500 kg. Ponadto zmieniono też konstrukcję kadłuba, głównie w okolicy chwytów powietrza. Zastosowano kierowane przednie koło podwozia oraz zamontowano węzły na podwieszane zbiorniki paliwa. Oblatana 30 listopada 1982 roku. W latach 1982-1989 wyprodukowano 50 egzemplarzy tej wersji.

Użytkownicy:

Bibliografia:

  • Andrzej Glass "Samoloty '85" NOT-SIGMA Warszawa 1986

Źródła:

Michał Iljin (dyskusja) 20:49, sie 27, 2013 (UTC)IljinM.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki