FANDOM


Republika Indii (RI) - socjalistyczne państwo w Azji Południowej, zajmujące większość Półwyspu Indyjskiego położone nad Oceanem Indyjskim.

Emblem of India.svg

Godło Republiki Indii

Flag of India.svg

Flaga Republiki Indii

Republika Indii graniczy na północnym zachodzie z Pakistanem, na północy z Chińską Republiką Ludową (CHRL), Nepalem (FDRN) i Bhutanem, na północnym wschodzie z Mjanmarem (dawna Birma) i Ludową Republiką Bangladeszu (LRB) oraz przez zatokę Mannar i cieśninę Palk z Demokratyczno-Socjalistyczną Republiką Sri Lanki (DSRSL). Od południowego zachodu kraj otaczają wody Morza Arabskiego, zaś od południowego wschodu Zatoki Bengalskiej i Morza Andamańskiego. Do Indii należy archipelag Lakkawidów leżący na Morzu Arabskim 450 km na zachód od wybrzeży kraju oraz leżące w Zatoce Bengalskiej archipelagi Andamanów i NikobarówIndie podzielone są na 28 stanów, 6 terytoriów związkowych i 1 terytorium stołeczne dzielące się następnie się na 591 dyskryktów.

Historia:

Dla nowożytnej Europy Indie odkrył podróżnik Vasco da Gama, który opływając Afrykę, w 1498 roku dotarł do Kalikatu na Wybrzeżu Malabarskim. Później w 1526 roku pochodzący z Fergany wódz Babur pokonał pod Panipatem ostatniego sułtana Delhi i założył dynastię Wielkich Mongołów. Najwybitniejszym jej przedstawicielem był Akbar panujący w latach 1556 - 1606. W tym czasie zbudował on imperium obejmujące większą część Indii oraz część Azji Środkowej. Odznaczał się tolerancją religijną oraz podjął się próby stworzenia synkretycznej religii Din-i-llahi, łączącej elementy najpowszechniejszych w imperium kultów i mającej zintegrować państwo. Początek schyłku państwa przypadł na czas rządów Aurangzeba (1658 - 1707). Za jego czasów od imperium odpadły Maharasztra i Pendżab. Wielką klęską dla imperium Mogołów było złupienie Delhi przez władcę Persji Nader Szaha. W XVIII wieku trwała również zacięta rywalizacja o wpływy w Indiach pomiędzy Anglikami i Francuzami, których do sukcesów doprowadziła polityka Josepha Dupleixa. Ostatecznie jednak Robert Clive zmusił Francuzów do kapitulacji pod Tricinopolu w 1752 roku, zaś w 1757 roku zwyciężył nawaba Bengalu Siradża ad-Daulę pod Palasi, co w efekcie dało Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej pierwsze znaczące nabytki terytorialne na subkontynencie.

W 1857 roku wybuchło Powstanie Sipajów. Powstańcy skupili się wokół władcy mogolskiego Bahadur Szaha II, jednak już w 1858 roku zostali pokonani, a cesarz obalony. W tym samym roku rozwiązano Kompanię Wschodnioindyjską, zaś brytyjska królowa Wiktoria została koronowana na Cesarzową Indii. Władze gubernatora Kompanii zastąpiono podległym monarsze brytyjskiemu wicekrólem. Polityka brytyjska w tym czasie odznaczała się ostrożnością i opierała się na utrzymywaniu lojalności lokalnych władców i wielmożów. Unikano także ingerencji w sprawy religijne. W 1912 roku brytyjski wicekról przeniósł swoją siedzibę z Kalkuty do Delhi. Wykształcona według europejskich wzorów miejska inteligencja hinduska zyskiwała jednak coraz większą świadomość narodową i zaczęła domagać się udziału w rządzeniu. Domagała się tego zwłaszcza lewicowa Partia Kongresu, utworzona w 1885 roku i skupiająca głównie hinduistów. Walka o niepodległość Indii była długa i trwała od końca I wojny światowej. Dopiero pod koniec II wojny światowej strona brytyjska zaprzestała tłumienia, często brutalnego, ruchów hinduskich i zdecydowała się podjąć rozmowy.

W 1950 roku uchwalono konstytucję, na mocy której Indie stały się republiką i świeckim państwem związkowym o ustroju parlamentarnym, ostatecznie zrywając z Wielką Brytanią. Podczas rządów Kongresu wprowadzono ograniczony socjalizm, a Indie stały się jednym z założycieli i liderów ruchu państw niezaangażowanych. Niepodległe Indie targane były konfliktami narodowościowymi i religijnymi, jednak o ograniczonym zasięgu (zamieszki w Bombaju). Szczególnie silny był separatyzm sikhijski i napięcia w Kaszmirze. Efektem tych ostatnich były dwie wojny z Pakistanem o zwierzchność nad tym terytorium: w latach 1947 - 1948 i w 1965 roku. Niepokoje etniczno-religijne niepokoiły także Pendżab i Asam. Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) nawiązała stosunki dyplomatyczne z niepodległymi Indiami w marcu 1954 roku. W pierwszych latach do Republiki Indii przyłączono zachowujące jeszcze niepodległość księstwa Dźunagarh oraz HajdarabadW 1956 roku ostatecznie przyłączono posiadłości francuskie, zaś w 1961 roku portugalskie.

W 1976 roku za czasów rządów Indiry Gandhi Indie oficjalnie uznały się za kraj socjalistyczny. W roku 1969 rozpoczęto czwartą pięciolatkę. Program podkreślił większą kontrolę państwa nad gospodarką. Gandhi rozszerzyła nacisk na rolnictwo. Oprócz naprawy gospodarki podjęto się reform społecznych, zlikwidowano m.in. wywodzące się z czasów systemu kastowego przywileje dla przedstawicieli arystokracji. Premier Gandhi obiecała zmniejszyć ubóstwo poprzez ukierunkowanie gospodarki na zwiększenie standartu życia biednych i wprowadzenia szerokich reform społecznych oraz gospodarczych. Działania rządu powstrzymały gospodarcze problemy państwa z początku lat 70-tych. W latach 1975-1976 gospodarka rosła w tempie 9%, a plan stał się pierwszym planem, w czasie realizacji którego dochód na osobę wzrósł o ponad 5%.

W latach 70-tych wybuchło powstanie w Nogaland. Powstańcy w większości poddali się w czasie stanu wyjątkowego, w 1975 roku w Shillong podpisano porozumienie pokojowe. Umowa ta zakończyła ostatni z dużych konfliktów wewnętrznych. Do 1977 roku lewicowy Indyjski Kongres Narodowy zachowywał monopol polityczny w państwie, zaś aż do 1991 roku przewodziła w nim rodzina Nehru-Gandhi. W 1977 roku dominacja Kongresu została przełamana i wybory wygrała opozycyjna prawicowa partia Janata. Rządy Janaty doprowadziły do najsilniejszej recesji (-5,2%) w historii Indii i inflacji sięgającej 18,2%.

W latach 80-tych władzę ponownie przejęła Indira Gandhi, która tym razem zliberalizowała gospodarkę. Premier postawiła na zaostrzenie wydatków publicznych, większą efektywność przedsiębiorstw państwowych oraz stymulowanie sektora prywatnego poprzez deregulację.

W 1984 roku Indira Gandhi została zastrzelona przez sikhijskich ochroniarzy w odwecie za skierowaną przeciwko separatystom Operację Niebieska Gwiazda w Amritsarze. Zamach doprowadził do starć między hindusami a mniejszością sikhijską. Po śmierci Indiry władzę objął jej syn, Rajiv Gandhi, który zmodernizował gospodarkę, zwiększył wsparcie finansowe rządu dla nauki i techniki, zmniejszył import, podatki i cła na przemysł oparty na technologii, a zwłaszcza komputery, linie lotnicze, obronę i telekomunikację. W 1986 roku ogłosił krajową politykę modernizacji edukacji i rozszerzył studia wyższe w całych Indiach. W 1986 roku założył system Jawahar Navodaya Vidyalaya i wprowadził bezpłatną edukację do 12 klasy. W tym samym roku uruchomił program rozmieszczania telefonów na obszarach wiejskich. Znacznie zmniejszył licencję Raj, co w okresie po 1990 roku umożliwiło osobom prywatnym i przedsiębiorcom zakup kapitału i dóbr konsumpcyjnych bez biurokratycznych ograniczeń. W celu likwidacji terroru Sikhów rozpoczął kampanię policyjno-wojskową. Rajiv poprawił stosunki z USA i rozszerzył współpracę gospodarczą i naukową z tym państwem kosztem stosunków z ZSRR. 29 lipca 1987 roku Gandhi i prezydent Sri Lanki (DSRSL) Junius Richard Jayewardene podpisali układ o przyjaźni indyjsko-cejlońskiej. Następnego dnia, 30 lipca, doszło do nieudanej próby zamachu na Gandhiego. Do udanego zamachu na premiera doszło pięć lat później w Sriperumbudur. Zamach bombowy przeprowadzony został przez terrorystów z tamilskiej organizacji separatystycznej Tamilskie Tygrysy. Wojska indyjskie w latach 1987 - 1990 stacjonowały na Sri Lance, mając pełnomocnictwo tamtejszego rządu do stabilizowania napiętej sytuacji na wyspie. Liberalizację gospodarki rozpoczęto na początku lat 80-tych.

Geografia:

Indie to kraj wybitnie wyżynny (średnia wysokość waha się od 600 do 900 m n.p.m.) i leży w większości swojego terytorium w strefie klimatu zwrotnikowego, jedynie na obszarach Himalajów i Karakorum oraz wewnątrz Dekanu panuje klimat podzwrotnikowy. Większa część Indii leży w monsunowej odmianie klimatu. Południe i południowo-zachodnia część kraju cechuje się wilgotną odmianą klimatu zwrotnikowegoIndie są urozmaicone pod względem rzeźby terenu, co wpływa również na klimat kraju. Na północy Indii rozciągają się najwyższe na świecie pasma górskie Karakum i Himalaje przechodzące następnie w niziny Ganges oraz Indu, następnie bardziej na południe przechodząc w krajobraz wyżynny. Linia brzegowa kraju jest mało urozmaicona. U zachodniej nasady Półwyspu Indyjskiego położone są dwa mniejsze półwyspy, są to Kaććh i Kathijawar rozdzielone zatokami Kaczską i Kambajską. Wybrzeże Morza Arabskiego, zwane w południowej części Wybrzeżem Malabarskim ciągnie się prawie po linii prostej. Południowa część wybrzeża Morza Arabskiego ma charakter klifowy, w centralnej części występują plaże, a na północy ciągnie się wybrzeże typu riasowegoLinia brzegowa Zatoki Bengalskiej jest nieco bardziej rozwinięta. Wybrzeże Koromandelskie, bo tak jest nazywany ten odcinek linii brzegowej Indii, urozmaicają delty wielkich rzek takich jak Ganges i Brahmaputra, z setkami drobnych wysepek. Poza nimi wybrzeże urozmaicają liczne mierzeje i laguny. Klimat zwrotnikowy, na północy zwrotnikowo-monsunowy, na południowym zachodzie wilgotny, stopniowo przechodzi w suchy w zachodniej części Niziny Hindustańskiej natomiast w Karakorum i Himalajach występuje klimat podzwrotnikowy górski.

Gospodarka:

Gospodarka Indii do lat 90-tych miała charakter typowo socjalistyczny, z dużym udziałem sektora państwowego oraz ze ścisłą kontrolą państwa nad sektorem prywatnym i handlem zagranicznym. Od 1991 roku rozpoczęły się w Indiach kapitalistyczne reformy. Zmniejszono kontrolę państwa nad gospodarką, przeprowadzono również prywatyzację szeregu przedsiębiorstw państwowych. W rezultacie, od lat 90-tych gospodarka indyjska dostała rozpędu, niestety kosztem masowych zwolnień w przedsiębiorstwach, które zostały sprywatyzowane. W 2006 roku gospodarka Indii była czwartą największą gospodarką świata (po gospodarkach USA, CHRL i Japonii) przy czym wielkość PKB na jednego mieszkańca wynosi zaledwie 3,8 tysiąca dolarów. Według danych indyjskich 25% ludności kraju żyje poniżej granicy ubóstwa. Dlatego w ostatnich latach mające obecnie większość i sprawujące władzę w kraju partie lewicowe w tym największa Komunistyczna Partia Indii wybrały chiński model gospodarki, gdzie przedsiębiorstwa są spółkami, ale z przewagą udziałów państwa. Ponad 51% udziałów każdego przedsiębiorstwa kontroluje państwo. Pozwala to obok zysku skupić się również na zapewnieniu odpowiednich warunków socjalnych dla pracownikow i zmiejszać bezrobocie w kraju. Podstawą gospodarki Indii długo pozostawało rolnictwo. Obecnie w rolnictwie pracuje wciąż około 60% spośród około 510 milionów osób w wieku produkcyjnym. Sektor przemysłowy zatrudnia około 12%, natomiast sektor usług 28% liczby osób w wieku produkcyjnym.

Pranab-Mukherjee

Prezydent Republiki Indii Pranab Mukherjee

Informacje

Dane podstawowe:

  • Język urzędowy: hindi i angielski
  • Stolica: New Delhi
  • Ustrój polityczny: republika socjalistyczna
  • Głowa państwa: prezydent Pranab Mukherjee
  • Powierzchnia: 3 287 590 km²  (7. miejsce na świecie)
  • Liczba ludności: 1 210 193 422 (2. miejsce na świecie)
  • Jednostka monetarna: Rupia indyjska

Partie polityczne:

  • Komunistyczna Partia Indii (CPI) - komunistyczna (maoistowska)
  • Indyjska Partia Ludowa (BJP)
  • Partia Ludowa (JD)
  • Indyjski kongres Narodowy (INC)

Przedsiębiorstwa zbrojeniowe:

  • Indian National Small Arms System (INSAS)
  • Hindustan Aeronautics Limited (HAL)

Armia:

Indyjskie Siły Zbrojne stanowią czwartą najpotężniejszą armię świata (stan na 2013 rok) Armia jest w pełni zawodowa i liczy ponad 1,3 miliona żołnierzy. Indie posiadają trzecie siły zbrojne na świecie pod względem liczby regularnego personelu (po ChRL i USA). Indie posiadają w swoim arsenale broń jądrową.

Sprzęt i uzbrojenie wojska Indii:

​Biografie:

Galeria:

Michał Iljin (dyskusja) 20:38, maj 27, 2013 (UTC)IljinM.